‘Mensen voeren hier gesprekken die ze met hun beste vrienden niet hebben’

Alpha is wereldwijd ongetwijfeld de meest bekende cursus voor mensen die meer willen weten over het christelijk geloof. De cursus met het bekende rode vraagteken trekt in Nederland jaarlijks meer dan 20.000 deelnemers, vertelt Joost Klok van Alpha Nederland. ‘In een tijd van polarisatie is het meer dan ooit nodig met elkaar aan tafel te zitten en het gesprek met elkaar aan te gaan.’

Geschreven door Tineke van der Zwaag. Dit artikel verscheen eerder in Vierklank.

Joost Klok is zowel in zijn werk als privé nauw betrokken bij Alpha. Hij is werkzaam als adviseur kerken en geeft al een aantal jaar Alpha in de Nieuwe Kerk in Amersfoort. In 2020 wordt daar de draad weer opgepakt met de Alpha-cursus. ‘Helaas moesten we halverwege de cursus online verdergaan vanwege corona. Er is veel gebeurd in die groep. Vier mensen zijn tot geloof gekomen en anderen hebben een stap richting God gezegd. We waren bang dat het online niet zou werken, want juist de ontmoeting en het samen eten is zo belangrijk bij Alpha. Maar het bleek toch te kunnen. Voor sommige mensen was de drempel zelfs lager om online aan te haken. Het kan toch een grote stap zijn om over de drempel van een kerk te stappen. Nu konden mensen thuis op de bank meedoen.’

‘Alphabank’

Ook na Alpha is de stap naar de kerk soms nog groot voor deelnemers. ‘Ik zie wel verschillen tussen kerken. In gemeenten waar elementen van Alpha al aanwezig zijn, is de afstand tussen de kerk en Alpha minder groot. Denk aan elementen als gastvrijheid, mensen uitnodigen en samen bidden. Mensen maken dan na Alpha makkelijker de stap naar de kerk. In de Nieuwe Kerk zoeken oud-deelnemers elkaar op in de kerk en zitten ze samen in een bank. Dat noemen we hier de ‘Alphabank’. Voor iedereen is het fijn om bij bekenden in de kerk te zitten. Inmiddels volstaat één bank niet meer.’

Wat spreekt je aan in Alpha?

‘Als eerste de setting. Het begint met eten, met gastvrijheid. Dat wordt door deelnemers enorm gewaardeerd, dat er mensen speciaal voor hen lekker koken. Samen eten zorgt voor verbinding en Alpha start ook echt vanuit de relatie. In kleine groepen vindt het eerlijke gesprek plaats waar vragen en twijfels gedeeld mogen worden. Dat verrast deelnemers vaak, dat ze het ergens niet mee eens mogen zijn. Dat vind ik het mooie aan Alpha: mensen met zoveel verschillende achtergronden bij elkaar die samen diepgaande gesprekken voeren. Mensen zeggen weleens dat ze hier gesprekken voeren die ze zelfs met hun beste vrienden niet hebben. In een tijd van polarisatie is het meer dan ooit nodig met elkaar aan tafel te zitten en het gesprek met elkaar aan te gaan. Je mag van mening verschillen, maar luister naar elkaar en leer van elkaar. Zoekende mensen stellen soms vragen die we als christenen niet aan elkaar stellen. Maar hoezo geloof je dat je zonden vergeven zijn, hoe werkt dat dan?’

Hoe komen mensen bij de Alpha-cursus terecht?

Negen van de tien deelnemers komen bij Alpha door een persoonlijke uitnodiging. Ook hier is de relatie dus belangrijk. Mensen uit de kerk nodigen hun buren, familie of vrienden uit. Gemeenteleden gaan zelf ook wel mee en volgen de cursus samen met de persoon die ze hebben uitgenodigd. Het gebeurt ook regelmatig dat mensen bij Alpha terechtkomen door oud-deelnemers van de cursus. Zij hebben een positieve verandering gezien in het leven van die persoon en worden daar nieuwsgierig naar.’

Hoeveel kerken zijn er in Amersfoort betrokken bij Alpha?

‘In Amersfoort werken we momenteel met twaalf kerken samen en dit voorjaar worden er tien Alpha-cursussen gegeven. De charme van Alpha vind ik de diversiteit. In Amersfoort zijn er een aantal PGA-gemeenten die Alpha geven, maar ook de Anglicaanse kerk, een katholieke kerk en een baptistengemeente. We helpen elkaar met de uitnodigingen en stemmen de startdata met elkaar af, zodat we op verschillende avonden Alpha hebben in de stad. We hebben nu ook in Pathé een commercial draaien. En we delen ervaringen en lessen met elkaar en bidden we samen. Dat is heel waardevol.’

Uit het onderzoek ‘God in Nederland’ blijkt dat Generatie Z, de tieners en twintigers van nu, positiever tegenover kerk en geloof staan dan voorgaande generaties. Zien jullie dat bij Alpha ook terug?

‘Ja, dat zien we landelijk zeker terug. Het afgelopen jaar hadden we bij Alpha Youth een toename van vijftig procent aan deelnemers. En ook bij volwassenen zien we meer deelnemers dan andere jaren. In Amersfoort is bij de Rafaëlgemeente recent een Alpha Youth gestart met veertig deelnemers. Jongeren hebben vaak al veel filmpjes gezien op YouTube of TikTok en hebben online al een hele weg afgelegd als ze bij Alpha komen.’

Wat is de impact van Alpha op de kerkelijke gemeente zelf?

‘Wat ik gaaf vind aan Alpha is dat het een hele kerk kan mobiliseren. Er moet gekookt worden voor alle avonden, er zijn mensen die de cursus leiden en er zijn mensen die op de achtergrond bidden voor de cursus. Je kunt op zoveel verschillende manieren betrokken zijn en een bijdrage leveren aan Alpha. Iedere kerk zou een plek moeten hebben om mensen te introduceren met het christelijk geloof. We hebben het beste nieuws van de wereld en dat mag verteld worden!’