Presentatie Stichting Straatpastoraat belicht groeiende nood op straat en kansen voor de kerk

De ambtsdragersbijeenkomst van de Protestantse Gemeente Amersfoort op 24 februari 2026 stond in het teken van het werk van Stichting Straatpastoraat. De PGA is hierbij nauw betrokken. Deze stichting heeft twee straatpastores in dienst. Bernadette, al achttien jaar actief als straatpastor, gaf tijdens deze bijeenkomst een indringende inkijk in het leven van mensen zonder stabiele woonplek en de veranderende realiteit van dak- en thuisloosheid in Amersfoort.

Veranderende doelgroep

Bernadette schetste hoe de doelgroep in de afgelopen jaren is veranderd. Waar dakloosheid vroeger vooral werd geassocieerd met verslaving of langdurige armoede, ziet zij sinds 2013 een sterke toename van mensen met psychische aandoeningen. Het gaat tegenwoordig vaak om mensen met moderne vaardigheden en ervaring in het werkende leven. Deze mensen zijn door omstandigheden tussen wal en schip geraakt. Ook licht verstandelijke beperkingen spelen een rol, evenals het “verschil tussen leven en overleven”, zoals Bernadette het noemde.

Rol van de straatpastor

De straatpastores richten zich op de hele mens. Hun werk omvat vertrouwen winnen, helen, verzoenen en zorg voor de ziel. Dat gebeurt in alledaagse gesprekken, maar ook in rituelen zoals uitvaarten in de kapel van de Xaveriuskerk. Daardoor hebben de straatpastores een andere rol dan hulpverleners of handhavers. Zij zijn vertrouwenspersonen in een wereld waarin veel instanties vooral informatie van de personen willen. De focus van het pastoraat ligt echter niet op meer informatie, maar op delen: rituelen, bidden, begraven, en vooral de hele mens zien.

Dakloosheid in cijfers

Aan de hand van de Ethos-telling (een brede definitie van dakloosheid) legde Bernadette uit dat de groep dak- of thuislozen gemiddeld veel groter is dan alleen mensen in de opvang. Ook mensen die op een bank slapen, op campings verblijven, te lang in instellingen zitten of wachten op een AZC-woning worden meegeteld. Opvallend is dat vrouwen 32% van deze groep vormen, terwijl zij in reguliere opvang slechts 15% van de groep uitmaken. De grootste groep bestaat uit jongeren van 18 tot 27 jaar.

Opvang in Amersfoort

De slaapopvang in Amersfoort, nu nog georganiseerd door Stichting Kwintes, kent grote uitdagingen. Er slapen mensen die overdag gewoon naar hun werk gaan, maar de opvang is niet altijd veilig. Veel bezoekers hebben moeite met prikkels, bijvoorbeeld door autisme of ADHD. Of bezoekers kampen met schulden of misbruik door criminelen. Elke kamer telt vier bedden, wat vooral voor vrouwen extra onveiligheid met zich meebrengt. Voor mensen met een alcoholverslaving is er een aparte opvang met eenpersoonskamers, geleid door Roads, een zusterorganisatie van Jellinek.

Onzekere toekomst van opvanglocaties

De komende jaren staat de opvang in Amersfoort voor grote veranderingen. De dienstverlening van Kwintes stopt en wordt vervangen door het werk van Stichting de Tussenvoorziening. Tegelijkertijd wordt de opvanglocatie IJsselberg bij Zon & Schild binnenkort gesloopt. Er is nog veel onduidelijk. De voorziening aan het Smallepad biedt plek aan 26 mensen, maar de vrees bestaat dat er de komende tijd door de wisseling van dienstverlener meer mensen zullen worden geplaatst dan de brandveiligheid toelaat.

Missionaire aanbevelingen

Na de presentatie van Bernadette dachten we in groepjes na over wat deze verhalen betekenen voor de missionaire opdracht van de PGA. De aanbevelingen van de aanwezigen liepen uiteen. Toch was er een gemeenschappelijke kern: nabijheid, luisteren en presentie.

We mogen onze eigen kwetsbaarheid eerst erkennen en vanuit die openheid het gesprek met mensen in de stad aangaan. Het vraagt ons om naar buiten te gaan en samen te werken met andere organisaties, zoals de koffiebus. We kunnen ook denken aan acties in de buurt, zoals het verspreiden van flyers of organiseren van laagdrempelige ontmoetingsmomenten. En we mogen blijven vertellen over de bron van ons handelen: het geloof in Jezus en de openheid van de kerk voor iedereen.

De avond liet zien hoe groot de nood in de stad is, maar ook hoeveel ambtsdragers met het thema bezig zijn of nadenken over de rol van de kerk in deze nood. Het werk van Stichting Straatpastoraat vormt daarin een inspirerend voorbeeld.

Het Straatpastoraat is er op initiatief van alle Amersfoortse kerken, waaronder de PGA. De diaconie van de PGA ondersteunt het werk financieel. Voor meer informatie over Stichting Straatpastoraat kun je hun website raadplegen via www.straatpastor.nl.