Op zoek naar stilte

Vroeger gingen veel rooms-katholieken elke dag naar de mis. Moslims bidden vijf keer per dag. Veel hindoes en boeddhisten zoeken elke dag naar verbinding met het goddelijke door tempelbezoek of meditatie.

Dit artikel verscheen eerder in Vierklank en is geschreven door Riemke Leusink.

In de protestantse traditie staat het zondagse kerkbezoek centraal, met de nadruk op het Woord. Traditioneel wordt in protestantse kringen bij de maaltijd thuis gebeden en uit de bijbel gelezen, maar protestantse kerkgebouwen zijn meestal door de week gesloten, behalve voor de verhuur aan derden en voor vergaderingen en bijeenkomsten ’s avonds. Daar komt steeds meer verandering in. Ook protestantse kerken openen hun deuren doordeweeks, om mensen de gelegenheid te bieden alleen of samen met anderen stil te zijn of een kaarsje te branden.

De Duits-Koreaanse filosoof Byung-Chul Han zegt dat de laatmoderne mens (wij dus) vervreemd, ontheemd, verweesd en uitgeput achter zijn scherm zit. Dat komt volgens hem omdat we elkaar steeds minder betekenisvolle verhalen vertellen die ons met elkaar en met ons verleden verbinden en zo een toekomst openen. Hij spreekt van een ‘narratieve crisis’, waardoor we – overspoeld met informatieve prikkels – onze ontvankelijkheid voor wat niet direct binnen ons bereik ligt, kwijtraken. Onze aandacht raakt versnipperd en we raken de ruimte in ons hoofd en hart kwijt om opmerkzaam te worden voor dat wat ons overstijgt, voor God.

Op initiatief van onze stadsdominee bieden de twee oudste stadskerken, De Zwaan en de Sint-Joriskerk, op respectievelijk dinsdag en woensdag, momenten van verstilling om die ontvankelijkheid te oefenen, samen met anderen.

In de Joriskerk is elke woensdagochtend om 9.00 uur een stiltemeditatie, ingeleid en afgesloten door de stadsdominee of iemand van haar team. Gemiddeld zijn er ruim twintig aanwezigen, ook jongeren, die zittend in een kring, op stoelen of meditatiebankjes, een half uur samen de stilte binnengaan en ervaren. De ruimte van die oude Joriskerk maakt dat je je daar als vanzelf aan over kunt geven. Sytze de Vries laat ons in lied 280 zingen ‘Dit huis van hout en steen, dat lang de stormen heeft doorstaan, waar nog de wolk gebeden hangt van wie zijn voorgegaan’. In die prachtige ruimte voel je je gedragen door die wolk van gebeden.

Ongeveer twee keer per maand leidt stadsdominee Marleen Kool op dinsdag 10.00-11.00 uur een Ignatiaanse meditatie (‘Ruimte voor de ziel’) in De Zwaan. Er staan stoelen in een kring rond een kaars die wordt aangestoken aan het licht van de Paaskaars. Marleen begint dan met de uitnodiging om je ‘leeg‘ te maken door een geleide meditatie / aandachtsoefening. Daarna vertelt zij een bijbelverhaal in fragmenten, waarbij ze voorafgaand aan elk fragment de aanwezigen uitnodigt om zich in te leven door ernaar te luisteren aan de hand van een paar vragen. Bijvoorbeeld bij het paasverhaal als Maria’s ochtends voor zonsopgang door de tuin naar het graf gaat: “Loop met haar mee, wat hoor je, zie je, voel je terwijl je door die tuin loopt?”.

Nadat het hele verhaal verteld en beleefd is, nodigt Marleen de aanwezigen uit tot een stilte van tien minuten, en daarna om – wie dat wil – iets over hun luisterervaring te vertellen. Aanwezigen constateren dat het samen zo intensief beluisteren van een verhaal tot een gevoel van wezenlijke ontmoeting leidt. De traditie van Ignatius van Loyola ziet het verhaal als ontmoetingsplaats waar je met al je (innerlijke) zintuigen welkom bent.

Deze meditatie-vorm(en) meemaken? Zie www.stadsdominee.nl/agenda. Vooraf aanmelden mag, maar is niet nodig.